batman

การเป็นนักดูดาวสมัครเล่นนั้น สิ่งหนึ่งที่ขาดไม่ได้คือการวัดมุมหรือระยะบนท้องฟ้าเป็น ไม่ว่าจะมีเครื่องมือ วัดมุมหรือไม่ก็ตาม หากไม่มีก็ควรรู้จักวิธีการใช้ร่างกายของเราเป็นอุปกรณ์วัดมุมได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว

    การวัดมุมหรือองศาบนท้องฟ้า เราจะทำอยู่ 3 อย่างคือ
   1. มุมทางแนวราบ    คือมุมที่อยู่รอบตัวเรา ตามทิศต่างๆ  เราเรียกว่า มุมอะซิมุท  ทิศเหนือจะเป็น 0 องศา หรือ 360 องศา, ทิศตะวันออก 90 องศา , ทิศใต้ 180 องศา , ทิศตะวันตก 270 องศา  และหากไม่ตรงทิศทั้ง 4   ก็ควรทำได้คือ ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ 45 องศา   ทิศตะวันตกเฉียงใต้ 225 องศา   เป็นต้น
   2. มุมในทางดิ่ง หรือ มุมเงย เราเรียกว่า อัลติจูด เริ่มจากเส้นขอบฟ้า 0 องศา จนถึงจุดเหนือศีรษะ 90 องศา ไม่มีเกินนี้
   3. มุมระหว่างดาว    เป็นการวัดระยะห่างระหว่างดาวสองดวงบนท้องฟ้า ว่าห่างกันกี่องศา

   การใช้ร่างกายเป็นเครื่องวัดมุม
   หากเราไม่มีอุปกรณ์วัดมุมที่ทันสมัย ในการออกภาคสนามดูดาวจริงๆ เราอาจจะต้องใช้ร่ายกายของเราเป็น อุปกรณ์วัดมุมชั่วคราวไปก่อน โดยการเยียดแขนของเราไปข้างหน้าให้สุดแขน นิ้วมือของเราทั้ง 5 เป็นเครื่องบอกมุม ได้ดีที่เดียว

ความกว้างของนิ้วก้อย มีค่าเท่ากับ 1 องศา  ดวงอาทิตย์ และ ดวงจันทร์ กว้าง 1/2 องศา หรือ ครึ่งหนึ่งของนิ้วก้อย 
   

ความกว้างของนิ้วชี้กลางนาง สามนิ้วรวมกัน มีค่าเท่ากับ 5 องศา หรือเท่ากับ ระยะระหว่าง ดาวคู่หน้าของดาวหมีใหญ่

ความกว้างของกำปั้น มีค่าเท่ากับ 10 องศา หรือ 9 กำปั้นจากระดับสายตาจะถึง จุดยอดฟ้า Zinith หรือ จุดเหนือศีรษะพอดี

ความกว้างระหว่างนิ้วชี้ กับ นิ้วก้อย มีค่าเท่ากับ 15 องศา ดาวเหนืออยู่สูงจากขอบฟ้า ประมาณ 15 องศา หรือ เท่ากับ ความกว้างระหว่างนิ้วชี้ กับ นิ้วก้อย

หมายเหตุ: 1 องศา เท่ากับ 60 arcsec